Radio Focus 98.0 FM -

POEZI TË ZGJEDHUARA TË AUTORES SË MIRËNJOHUR FLORA BROVINA NG LIBRI "VERMA EMRIN TIM"

Poezi janë të përzgjedhura nga mbremja letrare me Dr.

Flora Brovina në APPK, Prishtinë më 31/1/2007 dhe mund të gjenden

në perkthim në gjrmanisht nga Dr. Zuzana Finger.

TË GJITHA VAJZAT QUHEN L I Z A

Të gjitha vajzat quhen Liza
Të gjitha vajzat kanë një botë
Bota e të gjitha Lizave
Ka çudirat e veta

EJA NË VARGUN TIM

Ballin plot djersë
Duart plot vapë
Eja në vargun tim
Të pushosh

UNË TI DHE SHIKIMI

Unë ti dhe shikimi
Në mes teje e meje
Zë vend ai
Në mes teje e meje
Flet
Me gjuhën e vet
Në mes teje e meje
Që të na afrojë
Unë ti dhe shikimi

HIJET

Mbrëmje
Një erë fryu lehtë
Dritat e neonit
Luajnë me hijet
I zgjasin i shkurtojnë
E në lojën e hijeve
Ca i afrojnë
Ca i largojnë

NË PERON

Askend s´e përcolla sonte
Në trenin që nxitoi
Në takim kah peroni tjetër
Sonte pres ardhjen e trenit të mesnatës
Pres sonte unë nuk përcjell
Dhe eci…
E peroni kotet i lodhur
Nga pritjet dhe përcjelljet pambarim
Eci e s´e le të flejë
(le të më bëjë shoqëri)
Unë pres trenin e mbramë të mesnatës
Në orën a madhe
Akrepat akoma luajnë lojën e tyre
Takohen e ndahen për t´u takuar
Unë eci…
Një plak dremitet i lodhur
Pret edhe ai në këtë orë të vonë
Nisjen e trenit të mesnatës
Dhe eci…

MËNGJEZI I QYTETIT TIM

Rrugët herët janë zgjuar
Qyteti s´ bën zhurmë
Njerëzit ecin, ecin dikah
Me përshëndetje dhe dëshira në gojë
Për mirë mëngjez
Hapat kërcasin në trotuaret e pastruara
Si çekana fabrikash si maqina shkrimi
Dhe çdo gjë është përngut
Dhe mëngjesi që ikën shpejt
Rrugët herët janë zgjuar
Bashkë me shitësin e gazetave
Me bartësin e qumështin e lustraxhiun.
Kalimtarët ecin, ecin dika
Dhe një grua me fëmijë në krah...

HIRET E NJË GRUAJE BIONDE

Albert Zholi

Dashuria njerëzore është një zjarr, një parajsë, një skëterrë, ku banojnë gëzimi, dhimbja dhe pendimi i hidhur.

Kjo thënie e Baurnefeldit më ishte ngulitur thellë në mendje atë mbrëmje, kur muaji i qershive kishte paraprirë zhegun e stinës së thatë. Ngula këmbët në qendër të Athinës, aty ku tetë udhët e qytetit më të vjetër të botës rrjedhin në sheshin “Omonia” si në një amfiteatër real, duke më ngjallur përshtypjen se i paraprija një ndeshjeje ndërkombëshe. Ishte viti 1995 dhe betejës së perëndimit të diellit po i afrohej disfata. Drita kishte nisur të largohej si mikeshë e paftuar, ndërkohë që gjallëria njerëzore ishte si në orët e punës. Njerëzit e ngarkuar me hallet e tyre hallakateshin me njëri-tjetri. Në hapat e nxituar kumbonte dëshira për t’iu larguar turmës drejt qejfeve, halleve, mëkateve, dëshirave, ëndrrave apo ankthpritjeve vajzërore. Gjithfarë ngjyrash dhe racash humane parakalonin aty pari, sikur ishte përgatitur enkas një paradë e tillë për të shuar etjen e dallimeve njerëzore. Dalloheshin tezgaxhinjtë bullgarë vetëm nga flokët e tyre të qethur shkurt tek fjaloseshin për ca dylbi rusë që po tregtoheshin suksesshëm në kthinat e lagjeve. Pikasa maqedonasit me kominoshe pune të spërkatura me gëlqere dhe një turmë afrikanësh me ato rrelat e tyre tërë yndyrë. Grekët binin menjëherë në sy. Indiferentë, të tërhequr, rendnin mes këtij mishmashi racash njerëzore, ku gëlonte frika, misteri, ankthi. Gjithë ajo kupë e gurtë, e stërmadhe, që derdhej më pas nëpër udhë, dukej se dihaste zorshëm.

Në këtë mjegullnajë njerëzore, vetja më dukej i vogël, i imët, i stepur. Ishte hera e parë që në qenien time po rrëzëllente një mendim kaq i papërshtatshëm për tipin dhe dëshirat e mia. Kisha një telepati të çuditshme, sikur kohët përziheshin dhe kujtimet shtriqeshin me realitetin nëpër këto udhë. Nisa të endesha mes njerëzve. Për një moment u shkëputa nga rrethana e ambientit. Hodha sytë rreth e rrotull për t’u orientuar dhe për të qartësuar shikimin. Në ndalesën e autobusit, një burrë i moshuar mbështetej te ndërtesa afër stacionit. Dukej sikur nga momenti në moment ngrehina e tij e plakur do të shembej përdhe. Burri kishte mbathur një këmishë gri të lehtë me një kravatë me ca riga të vogla, që binin në kontrast me fytyrën e tij të dalldisur nga zalisja. Plaku u kërkoi disa herë ndihmë kalimtarëve, por asnjeri nuk denjoi të kthente kokën. Të gjithë vraponin. Flaka nga vetja mëdyshjen dhe stepjen e jashtëvullnetshme që po mundohej të më kaplonte. U afrova te zotëria i vjetër. Ai psherëtinte dhe pa e shkëputur trupin nga muri i godinës pëshpëriste:

- Taksi, taksi.

Kur pashë indiferencën e njerëzve u afrova fare pranë.

- Mund t’ju ndihmoj? - i thashë me përzemërsi.

- Më ndihmo të gjej një taksi, - pëshpëriti ai duke zgjatur drejt meje dorën që i dridhej. Pastaj…

- Nga gjuha dukeni i huaj, shpresoj të paktën të mos jeni shqiptar, - foli me një zë akoma më të zvargur, sikur dilte nga fundi i dheut për të dhënë një amanet. Tashmë filluan të më priteshin edhe mua gjunjët, por nuk e dhashë veten. Re të errëta vërshuan nëpër sytë e mi. Mizëria e njerëzve m’u duk si një dëng i madh bari ngjyrë gri. Ishin ato fjalë që më preknin, më provokonin, më errësonin mendimin. Shtrëngova dhëmbët. Ata kërcitën si një shtrëngim zaresh metalikë brenda një kutie hermetike, për të mbërthyer brenda vetes zhurmën tërsëlluese të inatit tipik shqiptar kur i përçmojnë atdheun. Por i mblodha forcat. Ishte rasti i parë që thura një kompromis kaq të pakëndshëm me veten për të realizuar një gjest fisnik. Bëra sikur nuk e dëgjova shprehjen e fundit.

Edhe kur kërkon ndihmë ky njeri paragjykon dashurinë njerëzore!

I futa krahun dhe të dy u afruam te rruga. Shtrëngimi i krahut sikur e zbuti inatin shqiptar, për t’i lënë vendin e duhur dashurisë njerëzore. Turma e njerëzve te stacioni na hapi rrugën për të parakaluar lirshëm deri te bordura. Vetëm tani turma e njerëzve shprehte habi dhe na kundronte me vëmendje për të pyetur gjoja se ç’kishte ndodhur.

Ngrita dorën. Sakaq te këmbët tona ndaloi një taksi. I moshuari i dha adresën.

- Në lagjen “Pagrati”. Rruga…,- fjalët e fundit nuk i kuptova mirë.

- Pagrati?! - mërmërita unë me vete. Nën peshën e kësaj mërmëritjeje që më zvarrej nëpër qenien time si një qenush i përkëdhelur shtëpiak, mendimet më fluturuan larg, aty në atdheun tim, në shtëpinë time, në një bisedë që më kishte bërë kohë më parë se të merrja rrugën e kurbetit xhaxhai im, partizan në Luftën e Dytë Botërore:

Ishte viti 1940. Vit kur lufta italo-greke la gjurmë të thella në historinë e popullit shqiptar dhe atij grek. Kur trupat greke i vunë para trupat italiane dhe ato pak trupa mercenare shqiptare të mobilizuara me forcë u hodhën përkrah trupave greke, këmishëzinjtë e panë punën pisk. Në këtë kohë unë sapo isha larguar nga fronti i luftës dhe po kthehesha në shtëpi. Dy ditë më parë, në grykën e Mezhgoranit, trupat italiane kishin marrë një goditje të fortë nga forcat greke. Nga të dyja palët kishte shumë të vrarë dhe të plagosur. Unë, me një belxhik gjerman në krah, po i bija anës së shpatit të malit për t’u kthyer në Tepelenë. Në rrëpirën e faqes së malit, disa qindra metra larg rrugës automobilistike Uji i Ftohtë –Tepelenë, disa metra larg të ecurit tim në rrugë dhish, pas një ferre dëgjova një rënkim të thellë. Ndalova hapat. Rënkimi erdhi edhe më i thellë në dëgjesën time të vëmendshme. Ndërrova drejtim dhe i rashë ferrës nga prapa, duke marrë belxhikun në dorë gati për të qëlluar. Kur u afrova fare pranë, pashë një ushtar grek të mbuluar me gjak. Kur më pa me belxhik në dorë, gati për të qëlluar, ai më tha në gjuhën e tij:

- Mi mu skotos! (Mos më vrit). Unë nuk e kuptova gjuhën e tij, por nga mënyra se si fliste, nga shprehja që i mori fytyra, sigurisht që kërkonte ndihmë. Kapota i kishte ndërruar ngjyrë. Ishte lulëkuqe. Ula belxhikun në shesh dhe i zbërtheva kapotën. Plumbi i kishte shpuar kofshën e djathtë dhe gjaku vazhdonte ende t’i rridhte. I zbërtheva pantallonat, grisa këmishën time dhe fillova ta pastroja me ujë dhe t’i lidhja plagën. Te vendi ku kishte hyrë plumbi hodha duhan të grirë. Ky ishte ilaçi më i mirë për momentin. I plagosuri mblodhi paksa veten dhe çehrja e fytyrës i mori një nur buzëqeshjeje.

- Efkaristo, efkaristo (faleminderit),-më tha disa herë. Patjetër që më falënderonte. Sytë filluan t’i shkëlqenin nga gëzimi. Në fytyrë filloi t’i lodronte një gëzim ëndërrimtar. Ndoshta kujtonte familjen, të dashurën, miqtë, të afërmit. Në moshë nuk mund t’i kalonte të 22 -23 vjetët. Vinte i gjatë, me trup të rregullt, zeshkan, syzi, flokëzi dhe një hundë të përkulur në majë. Derisa ra mbrëmja, ia pastrova dy-tri herë plagën, i laga buzët me ujë dhe i dhashë nga ajo pak bukë misri me qepë dhe gjizë që kisha me vete. Ai mezi e përtypte bukën dhe unë detyrohesha t’ia lagia me ujë. Kur dielli perëndoi prapa malit dhe nëpër rrugët e dhive nuk shihja asnjë këmbë njeriu, e hodha në krah dhe mora rrugën për në Tepelenë. Mezi ecja. Herë pas here e ulja në tokë dhe ecnim të dy. Krahu i tij rrethonte shpatullat e mia dhe ai ecte me një këmbë. Dukeshim tepër të vetmuar atë natë, ku errësira e malit dhe zhurma e ujit të Vjosës të përcillnin oshëtimën e krismave dhe frikën e ndihnin prita të paparashikuara. Qielli ishte mbuluar me re dhe hëna nuk ishte e zonja as të nxirrte kokën në dritare për të parë simpatizantët e saj apo për të dhënë një përshëndetje dritëdhënëse të paktë në atë natë përpjekjeje, lufte mes jetës dhe vdekjes. Ne ishim shkrirë në një trup, madje gjaku i tij në të njëjtat përmasa kishte ngjyrosur edhe rrobat e mia. Ai mundohej me çdo kusht që të mbante rënkimet e justifikuara të dhembjes. Bënte të pamundurën për të mos më shqetësuar më tej apo për të mos shkaktuar zhurmë, e cila kushedi çfarë pasojash do të na sillte. Nuk e di sa orë ecëm ashtu. Orë që na u dukën muaj. Në të gdhirë mbërritëm te shtëpia e një mikut im në Tepelenë. Lehja përjashta e qenit, duke tendosur vrullshëm, deri në shqyerje, zinxhirët e lidhjes, e bënë të zotin të dilte pa arritur te gardhi.

- Kush është aty? - foli që nga dera e brendshme e shtëpisë miku im.

- Hape Novruz, hape, Zenuni jam.

- Ç’e mirë të solli në këtë orë, mor njeri i mirë? – foli i shqetësuar më shumë me vete Novruzi sesa me ne dhe, duke rregulluar edhe një herë xhaketën në krah, u afrua të hapte derën e oborrit. Sa hapi derën shtangu.

- Futu, ç’pret! - u drejtua bashkëfshatari dhe kapi krahun tjetër të ushtarit grek. Në atë kohë e gjithë familja ishte më këmbë. Novruzi iu drejtua gruas:

- Shpejt ujë të ngrohtë për plagën dhe bukë për të ngrënë, - pastaj filloi të llafoste me mua. Greku nuk na e ndante shikimin. Siç duket iu rizgjua dyshimi i fillimit. Unë, pasi hëngra pak bukë, dola jashtë për të shkuar te një mik i yni, mjek popullor, i cili duhej të hiqte plumbin nga kofsha. Nevruzi me të shoqen filluan të merreshin me ushtarin grek. Unë u ktheva pas dy orësh. Kur u futa brenda në dhomë, greku thuajse u ngrit në të ndenjura nga gëzimi. Nuk e besonte se erdha. Mendonte se po e tradhtoja apo kishim dëshirë ta vrisnim.

- Irthe (erdhe) Zenuni? – më tha duke lotuar. Sa ngushtë e ndjeva veten! Kishte të drejtë. Në këtë dreq lufte çfarë nuk ndodh. Unë isha tre-katër vjet më i madh se ai. U mallëngjeva. Pa dashur dy pika lot më ranë faqeve të rreshkura nga era e malit. Ata lot humbën në rrënjët e qimeve të faqeve të

parruara. Ndërkohë, Serveti, mjeku popullor, filloi nga puna. Nuk mund t’i përshkruaj ato tri orë punë apo luftë që bëri Serveti për të hequr plumbin nga kofsha e ushtarit grek. Shpesh ai na thoshte emrin: Janaqis Kazanopulos. Mezi ia mësova emrin dhe më vonë, në një letër cigareje, i shkrova emrin, mbiemrin dhe lagjen ku banonte në Athinë. Banonte në një nga lagjet më të vjetra të Athinës, në lagjen “Pagrati”. Siç duket, kishte frikë mos vdiste dhe nuk e merrnin vesh të shtëpisë. Gjithmonë nxirrte nga gjoksi fotografinë e një vajze dhe e kundronte si fëmijë. Si duket ishte e dashura. Edhe kur Serveti filloi të hiqte plumbin nga kofsha, ai nxori fotografinë nga gjoksi dhe e mbështeti te faqja e djathtë. Në ato orë përpjekjeje ai forcën e gjente tek ajo fotografi, që për ato tri orë kushedi sa lot dhe kripë loti mori përsipër. Tek ajo fotografi ai ndoshta gjente qetësinë, forcën, kënaqësinë, shpresën. Kur Serveti me pincën në dorë i tregoi plumbin e nxjerrë nga kofsha, ai bërtiti nga gëzimi:

- Mana mu. Efkaristo megalo alivanos (Nëna ime! Faleminderit shqiptar i madh) - dhe puthi fotografinë e së dashurës. Në shtëpinë e Novruzit, Jani qëndroi 10 ditë. Pasi e mori veten dhe gjendja ishte qetësuar, ai u nis për në atdhe. Nuk mund t’i harroj lotët e tij. Me mijëra herë më tha të shkruaja adresën dhe t’i mbaja mend emrin.

- Ine orea onoma. Janaqis, Janaqis Kazanopulos. Efkaristo, ekato fores efkaristo. Iseste me megali kardhja (Njëqind herë faleminderit! Jeni me zemër të madhe), - na thoshte me qindra herë. Edhe gjatë rrugës ai e ktheu dhjetëra herë kokën prapa, duke na përshëndetur me tundjen e dorës në ajër dhe më pas duke e afruar te buzët. Tani që do të shkosh në Athinë, po pate mundësi shih një herë se ndoshta e gjen nëse rron ,- më pati thënë xhaxhai 84-vjeçar.

Isha zhytur i gjithi në meditime kur taksixhiu u nis. Minutat e para isha në botën time, ndërsa instinktivisht zotërisë fillova t’i fërkoja ballin, shpatullat… Ai psherëtinte duke më thënë:

- Rrofsh mor bir, rrofsh. Kur mbërritëm tek adresa dhe taksixhiu ngadalësoi shpejtësinë, i zgjata atij lekët, i futa sërish krahun të moshuarit dhe e nxora me mundim nga taksia. Ai, duke parë gjestin tim, nxori portofolin për të më dhënë paratë, ndërsa unë ia futa ato në xhep. Kur iu afruam derës së apartamentit, nxori çelësat nga xhepi dhe unë e ndihmova të hapte derën. Te mbishkrimi i ziles elektrike, aty ku shënohen emrat e banorëve, lexova P. Kazanopulos. Shtanga. Ai mbiemër përkonte me mbiemrin e grekut që xhaxhai kishte shpëtuar në luftë. Edhe lagjja po ajo ishte. Për një moment mendova ta pyesja, por gjendja e tij shëndetësore si dhe mënyra e parë e reagimit të tij ma ndryshuan mendjen. Ai futi sërishmi dorën në xhep për të më dhënë lekët e taksisë dhe më kërkoi adresën. Unë i zgjata kartëvizitën dhe i kërkova kartëvizitën e tij. Ai me vështirësi e nxori nga xhepi i brendshëm i xhaketës, duke më parë me vëmendje dhe dashamirësi. Pastaj, duke i zgjatur dorën, i thashë:

- Zotëri, nuk më duhen ato para. E bëra në emër të dashurisë njerëzore. Unë jam shqiptar. Nga ata shqiptarët që ti shprehe dyshim dhe mosbesim. Dashuria njerëzore nuk ka kombësi. U largova duke i shtrënguar dorën me përzemërsi. Atij filluan t’i rridhnin lot nga sytë. U mbështet te parvazi i derës dhe psherëtiu.

- Signomi pedhi mu (më fal biri im), - dëgjova zërin e tij të mekur si në një hon. U zverdh edhe më shumë në fytyrë. Unë u largova me shpejtësi dhe kur ktheva kokën, ai ende ishte i mbështetur te dera duke më tundur dorën që i dridhej. Pendimi ndihej në gjithë qenien e tij. Ndoshta donte të kërkonte falje, ndoshta donte të dinte diçka më tepër për mua. Ndërsa unë ia dhashë vrapit për në shtëpinë time me qira, disa qindra metra larg grekut të moshuar. Mbiemri Kazanopulos u ngulit fort në mendjen time. Sa hyra në korridor, menjëherë ngrita receptorin e telefonit dhe formova numrin e telefonit të xhaxhait në Tiranë.

-Urdhëro,- dëgjova zërin e tij të mplakur nga mosha.

- Si je xhaxha? Asimi jam!

- Asim, o bir, si je? Ke kohë pa më marrë në telefon. Si i lodhur më dukesh, bir? Apo kurbeti kështu e ka, të lodh.

Nuk dija çfarë t’i thosha. Në fakt e kisha tejkaluar ca dhe të moshuarit e ndiejnë mungesën, sidomos kur bëhet fjalë për nipërit ndaj të cilëve e shfaqin hapur dashurinë.

- Mirë jam xhaxha. E kam shkelur pak, por sot më ka ndodhur një ngjarje interesante.

- Çfarë? - pyeti ai rrufeshëm.

- Kam takuar dikë me mbiemrin e atij grekut, Kazanopulos, që keni shpëtuar ju në luftë. Banonte në të njëjtën lagje, por emrin e ka ndryshe.

- Pyete, pyete, sepse Jani kishte një vëlla,- foli i gëzuar xhaxhai nga ana tjetër e telefonit.

- Oh, sa mirë sikur të jetë gjallë dhe ta takosh! Më ka mbetur peng në zemër që nuk kam marrë vesh se si ka ikur ai njeri në Greqi pasi u nda nga ne. Pyete dhe më kthe përgjigje. Mbylle telefonin tani. Hajt se flasim pasi të marrësh përgjigje. Thuaja të gjitha sa të kam thënë. Fisi i tij duhet të jetë patjetër - dhe e mbylli telefonin. Unë mbeta me receptor në dorë. Rrija si i hutuar. Nuk dija ç’të bëja. Nxora nga xhepi kartëvizitën e grekut dhe lexova: Panajotis Kazanopulos. Ula receptorin dhe hapa frigoriferin. Mora një birrë “Amstel” dhe fillova ta pija gjithë etje. Skena me plakun grek nuk më nxiti ta telefonoja, diçka më frenonte. Por nga ana tjetër nuk mund t’i rezistoja tundimit nga nxitja dhe dëshira për të plotësuar një kërkesë të xhaxhait. Piva birrën e parë dhe mora një të dytë. Me të në dorë u afrova për te telefoni. Sa bëra të ngrija receptorin, dëgjova zilen e tij. E lashë sa tringëllima e tij shurdhuese mbushi mbi katër herë me zhurmë hapësirën e dhomës dhe u përgjigja:

- Parakalo! (Ju lutem, urdhëro!)

- Qirie Asimin thelo sas parakalo (Zotin Asim dua ju lutem), - u dëgjua një zë i vrarë nga ana tjetër e telefonit.

- Asimi jam, - u përgjigja unë me zë të prerë.

- Jam ai zotëria që më ndihmuat sot. Mund të më thoni çfarë e keni z. Zenun në Shqipëri se keni mbiemër të njëjtë?

- Xhaxha e kam,- i thashë me zë të shtruar. Momente heshtjeje nga ana tjetër e telefonit. Në aparat dëgjohej rënkimi dhe frymëmarrja e vështirë e grekut.

- Eh, sot më vrave dy herë mor bir. Sot, në ditën më të rëndë shëndetësore, më ndihmove. Xhaxhai yt ka shpëtuar vëllanë tim në kohën e luftës. Ai ka vdekur para 3 vjetësh, por ma ka lënë amanet të njihja me ç’të ishte e mundur xhaxhanë tënd.

Nga ana tjetër e telefonit dëgjova receptorin të lëshohej në dysheme.

TAKIMI I HUMBUR

Dino Buzzati

Korridori i lagesht e i zymte i shtepise nr. 8 pergjate shetitores, me shkallinen prej mermeri te kuq te erret dhe dy amure te bronxte permbi parmake, nga nje ne cdo ane.
Ndoshta dikur kishte qene pallat zoterinjsh (trokellime takash te holla shkalleve, ne hije fytyra te zbehta grash te reja me vel ngjyrevjollce, ndersa jashte, pas oresh e oresh, ne pasqyrimin e lepire ne te gjelbert te gazit, kuajt e humbisnin durimin duke perplasur thundrat mbi gure). Pastaj kishte filluar pak nga pak te merrte te tatepjeten, perhere e me pak njerez elegante e me shume shites ambulantë, dhe karrocat e shkaperdara, tani vec ndonje kamionçine, a makine private, por rralle e me rralle, ama; dhe dielli nuk hynte kurre, sepse paradhoma binte nga veriu, as hena kurre; dhe ne henezen prej qelqi te mesakut portjera flokeshprishur e shtepise, duke kapsallitur syte.

Po ti a ishe ate dite? Me ke pritur? E nese po, sa me ke pritur? Une rendja per te mberritur ne kohe, duke dihatur, duke u penguar, mund te me merrnin per te marrë. Por do ish dashur te fluturoja. Isha larg, i flakur tej nga jeta krejt papritmas, ne nje distance te frikshme nga ti, qe s'mund ta dije.
Keshtu, kur ora eci aq shume, sa ishte e pamundur te mendohej qe ti ndodheshe ende aty, une reshta se vrapuari dhe, dalengadale, sot kam arritur por ti s'je me.
Nuk je me, sepse kane kaluar shume vite, dymbedhjete vjet rruge te panderprere ne drejtim te kthimit, dhe amuret e bronxta jane zhdukur, ne fyturat e vajzave prej allçiu nen qemer, pluhuri ka krijuar rrathe te neveritshem te syte, dhe suvate e rena, dhe ne henezen e qelqte te mesakut portjerja flokeshprishur qe kapsallit syte, perhere. Dhe aneve tabeleza njera mbi tjetren "Dentist ne katin e III - Sittam, perfaqesi reklamash - Farera vajore - Vinci-Guerra ne te IV - Noteria Rossi-Schaffera" Dhe nje tablo e madhe e fotografise artistike Lebois me fatalen me syte nga qielli, burrin mondan me monokel dhe buzeqeshje trashanike, vajza e vogel e maskuar si dame e viteve shtateqind, gjenerali me uniforme parade, mbushur me stringla, borgjez i rende e i flashket, ne syte e kermillte barra te tmerrshme familjare. Kurre, pra, dielli s'ka hyre ne kete korridor te mallkuar; as cicerima zogjsh, as hije resh ne arrati. Por vajtje-ardhje pa hare, peshtyma ne pluhurin e vjeter, lart e poshte njerzit per te noteri e dentisti.
Une pyes:
"Me falni, valle mos keni pare gje "filankën"?"
"Kur?" pyesin.
"U bene fiks dymbedhjete vjet."
"Po" pergjigjet njeri, "me kujtohet. Po rrinte ne kembe e po priste. Kishte nje pallto blu e nje kapele me lule. Ishte e hirshme, shume e hirshme"
"Seriozisht ju kujtohet? Pas dymbedhjete vjeteve dhe ju kujtohet?"
"Edhe sikur pesedhjete te kishin kaluar, prape pse prape do te me kujtohej shume mire, perhere do ta kujtoj... E njoha pikerisht atehere, ate dite, tek po priste para portes se madhe. Binte shi. Priti rreth nje ore. Pastaj une e shoqerova me cader ne shtepi...Është ime shoqe, zoteri, me ndjeni."

TRADHËTIA

-tregim-

Nga Albert Zholi

Të nesërmen e asaj dite dasme, çifti u nis drejt Greqisë. Flora akoma ndjente në trup dhimbjen e çvirgjërisë e të pagjumësisë. Doriani qe mbështetur në ndenjësen e autobuzit e shihte jashtë i menduar e indiferent. Flora, me kokën te supi i tij, here pas here i shtrëngonte dorën Dorianit. Sesi i dukej vetja. Në moshën midis adoleshentes dhe rinisë ajo ishet nuse. Akoma s’kish mbaruar maturën kur Doriani i propozoi. Pas disa takimeve, ai nxitoi për t’u kthyer në Greqi se “humbas punën”. Ajo nuk pranoi të largohej pa bërë martesë. Ai në fillim hezitoi, por pastaj pranoi që të martoheshin. Vëllezërit e saj, 26 e 20 vjeç nuk donin që motra të martohej në atë moshë…. Së fundi çdo gjë mbaroi dhe ajo po bënte rrugën bashkë me Dorianin drejt Kakavijës. Në Athinë mbërritën në mesnatë. Qyteti i mitologjive llamburiste nga dritat. Rrugët ishin plot makina. E para kërkesë e saj ishte që ta çonte në një gabinë për t’i telefonuar familjes. Formoi numërin, priste në ankth.

-Alo, urdhëro-u dëgjau zëri i vëllait të saj nga larg.

-Gëzim, vllaçko, jam Flora, sa mbërritëm në Athinë. Më jep pak nënën të lutem.

-Na, foli!

-Mama, si je mama?

-Shpirti i mamit, si mbërrite? Si ndihesh?

Të dyja qanin. Nxirrnin gjysmafjalësh.

-Eja se vajti vonë!-foli i zëmëruar Doriani-kemi telefon në shtëpi.

Ajo nuk i priste këto fjalë. Mbylli telefonin e zëmëruar.

-Të më kuptosh Flora, ndjehem i lodhur e nuk jam mirë. Ajo ndryshoi menjëherë. Ju hodh në qafë dhe e puthi. U ndje e gëzuar. Athina i kishte pëlqyer menjëherë. Sa hynë në shtëpi, Doriani lëshoi çantën e iu turr frigoriferit nga nxorri një “Amstel” të ftohtë. U shtri në divan dhe hapi televizorin. Ashtu, i shtrirë siç ishte, e ktheu me mjë frymë shishen e birrës, duke lëshuar një “uaa” kënaqësie. Flora nduk ngopej së pari atë shtëpi që i kish bërë shumë përshtypje. Ngjitja me ashensor, mobilimi i dhomave, paisjet elektronike, ishin një syprizë e këndëshme. Gjithëmonë e kish ëndërruar një shtëpi të tillë, të vetën, pa njerëz nëpër këmbë.

-Dori, dua të bëj një dush.

-Ul poshtë atë dorezën e zezë, lëre disa minuta e pastaj lahu-sqaroi ai pa lëvizur nga vendi.

Ajo nisi të nxjerrë rrobet nga çanta e t’i sistemoi në dollapin e murit. Për çdo send të sajin diçka ndjente. Një kujtim e erë-familjeje. Pasi e sistemoi dollapin u zhyt në vaskën ngjyrëmente nën peshën e ujit të ngrohtë. Ishte hera e pare që lahej në këtë mënyrë. U fërkua ku donte ajo e nuk i bëhej të delte jashtë asaj kënaqësie. Kur po i vinte gjumë e detyroi veten të dilte nga vaska. Hyri në salon e pa Dorianin. E kish zenë gjumi me gjithë roba. Nuk dinte ç’të bënte, ta zgjonte apo ta linte në gjumë? Iu afrua dhe e kapi lehtë nga supet. Mori një batanie dhe e mbuloi. U ul përballë. Nuk i flihej. Ndjente një frikë e pasiguri. Nuk u shtri në krevatin dopio të dhomës. Mori edhe ajo një batanie dhe u mbulua në divanin e sallonit. Vetëm kur po zbardhte e mundi gjumi. Kur u zgjua pa se Doriani nuk ishte në shtëpi. I erdhi keq që nuk mundi t’i bëjë kafenë e të hanë mëngjesin bashkë, siç kish ëndërruar. Përgatitja e drakes nuk i zuri shumë kohë. Qoftet me mish të grirë dhe pilafin e bëri me kënaqësinë dhe ankthin e pritjes. Mori një portokollatë dhe u ul përballë televizorit. Me pultin e drejtimit nisi të luaj me stacionet e shumtë. U mërzit me ato pamje dhe nisi të shtronte tryezën që ta gjente gati Doriani kur të kthehej. Befas u hap dera e hyri ai. Ajo u ngrit e iu hodh në qafë. Ai e puthi ftohtë në faqe e u ul në tryezë. Do jetë i lodhur tha ajo me vete, për ta nxjerrë veten nga shqetësimet.

-U mërzite që sot?-pyeti ai. Kështu e ka Greqia. Problemi i parë është puna, për punë kemi ardhur. Koha për qejfe është e kufizuar…

-Po për mua do të gjendet punë-foli ajo më shumë për të thyer heshtjen se për seriozitetin e fjalëve që tha.

-Që sot. Bvisedova me një pronar lokali që e njoh prej kohësh. E pranoi kërkesën pasi kishte një vend bosh edhe për ty. Të dy do të vemë ndonjë lekë mënjanë. Eh, Greqia është shumë e vështirë, ka racizëm e ne shqiptarëve nuk na kanë shumë për qejf. Prandaj pronares nuk do t’i kundërshtosh për asgjë se një telefonatë policies i bën ajo dhe, hop policia e përfuindojmë në Kakavijë. Jemi hallexhi, s’kemi ardhur për qejf.

Ajo dëgjonte duke u dridhur. Nuk e mendonte se do të niste punë që ditën e pare, aq më tepër që nuk dinte gjuhën. Donte t’i thoshte që të rrinte disa ditë sa të mësonte disa fjalë, por ajo vetë e kish pyetur për punë dhe do i dukej i padrejtë çdo lloj justifikimi. Çdo gjë i dukej e turbullt e shumë e turbullt. E shihte të shoqin në sy e s’dinte se ç’fshihesh tek sytë e tij. Në orën 7-30 të mbremjes dolën nga shtëpia. Hypën në një taksi që ajo s’dinte ku do e çonte. Pas pesëmbëdhjetë minutash, që kish dredhuar në një lagje me ndërtesa të vjetra, taksia ndalio në një ndërtesë tre katëshe. Te shkallët i priste një grua rreth të pesëdhjetat, e mbajtur dhe serioze. Ajo e pa nga koka në këmbë Florën, me një imtësi të tillë sikur do i priste fustanin e martesës.

-Më pëlqen!-i foli ajo Dorianit në gjuhën greke.

-Dakord, do të vi ta marr pas punës.-foli Doriani-kjo është pronaria jote. Mos kundërshto se na morri lumi. Në mëngjez do të vi të të marr unë-i foli ai Florës në shqip dhe doli.

Flora mbeti e ngrirë-statujë. Pronaria e futi në një dhomë aty pranë. Dhoma kishte vetëm një krevat dopio, një karige, një komodinë me një kane ujë sipër. Në dritare e në mure ishin varur perde të rënda kadifeje, që e bënin më të ëmbël dritën.

-Dëgjo!-i foli ajo me një shqipe që të kallte datën-puna unë, ata lekë.

Flora po hapte sytë e habitur. Pronaria e la në hutimin e saj dhe doli.. Pas pak hyri me një vajzë rreth njëzetë vjeçe, që mbante vetëm të mbathura e sytiena të kuqe. Flora u drodh kur e pa ashtu.

-Nga je ti?-pyeti e porsaardhura, në shqip pa kurfarë ndrojë.

-Nga N.-ia ktheu Flora duke mos e pare në sy.

-Vetëm je apo me dashnorin?

-Jo, jam me burrin!

-E di, e di, të gjitha kështu themi ne kur vijmë këtu, por dëgjo këtu: do të veshësh rroba si dhe unë. Ja, t’i kam sjellë. Me meshkujt do të jesh e kujdesëshme. Do të bësh ç’duan ata. Mardhëniet do t’i kryesh me kontraceptiv. Mundohu t’i kalosh në orgazëm sa më shpejt. Sa më shumë klientë të kesh, aq më shumë para do të fitosh-dhe vazhdoi t’i tregonte marifetet e saj. Flora nuk po u besonte veshëve e syve të saj. Ndjehej si në një planet tjetër.

-Hajde, vishu tani!-i tha ajo duke e tundur nga supet.

Flora as mendonte e as vepronte. Vetëm në vesh i vinin fjalët e Dorianit me polici e Kakavijë. Nuk morri vesh se si u zhvesh e si u vesh me ato mbathje e sytjena që i digjnin trupin. Pastaj erdhi mashkulli i parë e pastaj me rradhë meshkuj të tjerë… As nuk e morri vesh kur erdhi Doriani për ta marrë. Ai hyri drejt e në dhomën e saj, mbasi ajo po vonohej. As ndjeu keqardhjen më të vogël, kur e pa ashtu “viktimë e qejfit të meshkujve”. Nisi ta vishte vetë. Ajo i bindej si fëmijë. Pronaria e priste tek dera. I dha paratë Dorianit duke i thenë se kishte shumë mangësi, ndaj duhej që ta instruktonte mire për të vazhduar ditë t e tjera. Hypën në taksi dhe morën udhën për në shtëpi. Sa hyri, u drejtua drejt e në banjo. Mbushi vaskën e rrinte ashtu pa lëvizur. Pas pak hyri dhe Doriani. U ul te cepi dhe e pyeti:

-U lodhe?-dhe i ledhatoi flokët.

Ajo nuk reagoi fare. As hyrjen e tij në banjë nuk e kish ndjerë.

-Pse nuk flet? Ke marrë inat me mua? S’ka arsye, ti je gruaja ime dhe unë të dua si më pare. Ti bën punë si të punoje në një punë tjetër. Sa të grumbullojmë paratë e nevojshme, për një shtëpi e një dyqan. Do të lindim edhe një fëmijë e do të kthehemi në Shqipëri.

Ai fliste ndërsa ajo ndjente vetëm freskinë e ujit.

-E shikoij që je lodhur sot. Unë do të dal në punë. Ti shlodhu, ha bukë dhe shtrihu.-E puthi dhe doli.

Ajo po jetonte një botë tjetër. Donte që trupi t’i tretej në ujë e të mos ishte më trupi i saj. As vetë nuk e morri vesh sa ndenji në atë gjendje jashtë vetes. Fshiu me peshqir kokën, thau flokët, trupin e la ashtu pa fshirë. U vesh me një robdeshambër e u drejtua për te telefoni. E mori telefonin dhe u shtri në shesh. Nuk e mbanin këmbët. Nga celulari i vëllait u dëgjua “Urdhëro!” Frymëmarrja e vëllait dëgjohej si të ishte aty pranë. Ajo nuk po fliste. Pas disa sekondash, mbodhi veten dhe foli: “Flora jam!” Vëllai nuk e njohu atë zë-motre.

-Flora, motra, çfar ke? Folë!

-Gëzim vëlla, eja të më marrësh…Eja sa më shpejt!-dhe lotët e mbytën.

-Flora, motra më merr pas 10 minutash.

Vëllai u nis menjëherë te babai i Dorianit. Babai i Dorianit po krasiste hardhinë në oborr. Ra përsëri zilja e celularit. Ai ia dha të jatit të Dorianit. Eshtë Flora nga Greqia-, i tha ai me gjysëm zëri, vjehrrit të motrës.

- “ Vëlla eja më merr menjëherë, Doriani më tradhëtoi, më çoi te ai vëndi që është turp ta them, më vrau jetën, më poshtëroi…” Babait të Dorianit i ra telefoni nga dora. “Doriani nuk është më djali im. Ai për mua është i vdekur. Nuk është më djali im. Po nuk e vratë ju do ta vras unë!”

***

Dy vëllezërit, Gëzimi e Altini, kaluan kufirin në këmbë dhe zunë taksinë që i priste matanë. E kishin sqaruar shoferin që t’i çonte në Athinë, në adresën e dhënë, para ores CAPut!’-të. Ishte ora që Flora përgatitej për punë. Në orën 18-30 ata i ranë ziles. Derën e çeli Doriani, që sa pa dy vëllezërit e Florës shtangu. Flora iu hodh në qafë Altinit pastaj Gëzimit. Doriani rrinte si mbi gjemba. Vëllai i vogël e mori motrën mënjanë dhe i tha të bëhej gati për të ikur. Me Dorianin do të flisnin ata. Ajo hyri në dhomë për t’u veshur. Gëzimi me një sfungjer i zuri gojën Dorianit dhe Altini e goditi me tetë thika në zemër. Trupin e pajetë e mbështollën me tapetin që ishte pasdere dhe e zhytën nën divan. Pastaj u pastruan shpejt e shpejt, sa motra nuk morri vesh asgjë nga ajo që kish ndodhur, kur doli nga dhoma. E morën motrën, ashtu të qetë, siç kishin organizuar planin, dhe morrën taksinë që i priste te porta. Të nesërmen në mesditë mbërritën në Tiranë. Gëzimi me të motrën u nisën drejt shtëpisë ndërsa Altini tek i jati i Dorianit. Ai shtangu kur e pa, edhe pse e priste. “Urdhëro!’ i tha Altini dhe i zgjati një shami me diçka të mbështjellë. Kur e mori ne dorë, me prekljen e mollëzave ndjeu një copëz mishi me kërc.I jati e mori me mend : ishte veshi i prerë i djalit. “Mirë ia bëre!” foli me një zë të humbur dhe mbylli derën. Gjatë rrugicës për në shtëpi përpara syve i kaloi një gjethe hardhie e zverdhur. Gjethe vjeshte. Stinët ndjekin rregullsinë e tyre mijëravjecare. Ndërsa njerëzit, eh , njerëzit….

Xhemazije Rizvani

Në ciklin e ri të publikimit të veprave më të bukura artistike, zgjodhëm disa poezi të poetes së re tetovare, Xhemazije Rizvani. Nëse Ju keni vepra artistike, të cilat doni të mos i mbani më të fshehura nepër sirtar, postojini ato në E-mailin e Radio Focusit (radiofocus@hotmail.com) dhe ne do t`i publikojmë në Web-faqen tonë. KURAJO !

SI IKE KËSHTU

Ne sirtarin e kujtimeve hapa ne ikje numeroj
numer dyzet jane kepucet qe shkelin tmerresisht bute

te lehte fjolle e kam gjumin
posi te dielen vone
kur gati vrava veten qe shpinen e kthyer sta pash
vetem doren gjembake ndjeva
tek zgjoi bishen ne mua

si iket keshtu i dashur?

Ua hape deren oreve kur parreshtur
doje te ishe nje Krisht i kryqezuar mbi mua

C'ishte ajo klithme jotja "te dua"
qe e nxirje si dioksid karboni
e ajo qe te pershkonte si hije shpate
sa here te thosha "do vij prap"?

E kush ka thene se ardhacaket gjithmone priten?

2.Ku e ka fundin tmerri?

Bien frymore,biene njeri vend nuk ze
ku e ka fundin tmerri?

Ketu stinet abortojn
here akull here vape,pastaj dimer,pastaj vere,pastaj...
Njeriun bota e perkund ne djepin e meshires
te lindur dhe te rritur nen te njejten çati me tmerrin

E pollen zotin
u ben xhelat te vetvetes

Para takimit te padeshirueshem
i pari ia plas gazit
te dytet mbyten nga lotet e gazit te tij.

TE DIELAT

Ti me i madhi tmerr i imi
shenjteri e paemert
hyjni qe i besoj dhe i lutem
"MI ZBUKURO TE DIELAT"!!!1
ditet e merzise pa fund
qe te besoj ne super-fuqi
Kalendari ne mur i zbehur
ora rend si e çmendur.
Kesaje te diele shkruaj me ngjyre te zeze
e diel e zeze
se diskutoj qe ne nje dite te diel si kjo
do te shuhem.

FUNDI

Flladi i mengjesit mi mbyll syte
dicka brenda meje verbon
era e lehte,zhyt ne gojen e tokes gjethet nje nga nje
i perbine
merreni edhe nje dite nga kalendari im
zhdukeni
s'ka c'me duhet fillimi
me mjafton ky fund!

IK SI IKET

Mu ne cep te syrit te gervisht turperimi
trajtat e buzeqeshjes tende shpalohen
se çane koken qe kepucet i ke mbathur
dhe burreri tregon duke shtypur te qenat!

lumturia u zhbe.....

Shkelmo gjithcka qe mundesh
por nen strehen e kujteses tende
rruaj klithmen e trazimit tim
dhe IK SI IKET!

ME FAL

Njehem e thyer!
Djerset e te gjitha fajeve rrane mbi mua
sa kurrizi me eshte kerrusur
kam nje mal me faj....
Te arsyetohesh rreptesisht e ndaluar!
S'arrita ne kohe ti qeth mendimet
ti kap e ti cof ndjenjat,mos mekatoj...
Me fal,por te desha...
mbaroi gjithcka,e di
rreshkitja e fajeve s'ka te sosur
jam nje e marre e deshperuar
qe vetem heshtjesveshin ia vari deri ne kete mbarim

Po ti,o e marra fund
e di sa dhembje kam ne shpirt
me fal
O FUNDI IM!!!!!!!

KUOTE ZEMERIMI

Shpirt,
mos gerryej ditet e kalendarit tim
per nje te diel te merzitshme
dhe nje te hene te jashtezakonshme
se kane frymen e dikurshme!

Mllef kane,ta kycin gojen
sa s'te therras dot"shpirt"....

Te pa qenat s'ke si i prek
fijet e holla te mashtrojne
keputen...
bien....
rrezohemi e ngrihemi
ne kuote zemerimi!